محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
368
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
قانون بوده است . دون كوزمى در خلال محاكمهء خود هيچ دفاعى ننمود ولى در روز پانزدهم ژوئيهء همان سال با ضمانتى به مبلغ دو هزار سكه آزاد شد ، به شرطى كه در بلنسيه بماند و از آنجا خارج نشود . با اين همه دون كوزمى به مادريد رفت و در آنجا از پادشاه و محكمه عالى براى خود و برادرانش عفو گرفت البته با پرداخت هفتهزار سكه . علاوه بر اين به سبب نفوذ بسيارى كه داشت توانست قرار سال 1571 را - چنان كه ياد كرديم - در حق موريسكيهاى بلنسيه تحصيل كند . در سال 1577 بار ديگر اتهام قديم بر ضد بنى عامر عود كرد و كوزمى و دو برادرش را گرفتند . كوزمى محاكمه شد و او عقيدهء دينى خود را براى محكمهء تفتيش عقايد شرح داد . آميزهاى از مسيحيت و اسلام بود . جلسات اوليه تشكيل شد ولى پيش از اينكه محكمه حكم شكنجه صادر كند محاكمه متوقف شد . معلوم شد كه بنى عامر با وجود آنكه وضع ماليشان چندان خوب نبود توانستند با پرداخت مبلغ ديگرى حكم برائت خود را به دست آورند . « 3 » اين از نظر دين بود ، اما از نظر اجتماعى موريسكيها جامعهاى به هم پيوسته و در انديشه و مسئول يكديگر بودند . شمار آنان در اواخر قرن شانزدهم بنابر قول سفير ونيز ششصد هزار نفر بود . بعضى نيز گفتهاند چهارصد هزار و اين نسبت به جمعيت اسپانيا كه در آن روزها از هشت ميليون تجاوز نمىكرده شمار اندكى نبوده است . سفير ونيز در سال 1595 يعنى يك قرن بعد از سقوط غرناطه در توصيف آنان گويد : آنان ملتى هستند كه از حيث شمار افراد و دارايى روزبهروز در نمواند . . . به جنگ نمىروند ولى همه فعاليت خود را در بازرگانى متمركز كردهاند و از آن راه سودهاى كلان مىبرند . نويسندهء اسپانيايى سروانتس « 4 » در يكى از رسالههاى خود نوشته است كه موريسكيها
--> ( 3 ) . . 563 - 263 . PIII . V noitisiuqnI eht fo yrotsiH : aeL . rD ( 4 ) . ميكل دثروانتس دساآوذرا ( 1547 - 1616 ) از بزرگترين شعرا و نويسندگان اسپانيا صاحب داستان مشهور دون كيخوتا ( دون كيشوت ) .